We zijn allemaal een beetje bang van zout. Heel veel mensen eten zoutloos of gebruiken zo min mogelijk zout. Niet omdat dat lekkerder is (want het is gewoon ècht niet lekkerder, dat weet jij ook ;)), maar omdat bijna iedereen wel gehoord heeft dat teveel zout slecht is en dat je er een hoge bloeddruk van krijgt. Maar klopt dat wel?Artsen en bijvoorbeeld het voedingscentrum adviseren om zo min mogelijk zout te eten, dat zou gezonder zijn omdat je van veel zout eten eerder een hoge bloeddruk krijgt. Maar mensen die puur en onbewerkt eten, maar toch relatief veel zout gebruiken (zoals ik), hebben doorgaans helemaal geen last van een hoge bloeddruk. Hoe kan dat en hoe slecht is zout dan nu eigenlijk?
Onbewerkt en bewerkt zout
Zout is er in verschillende vormen: bewerkt en onbewerkt. Onbewerkt zout zoals grof (Keltisch) zeezout of Himalayazout herken je aan de kleur, het is nooit wit, maar bijvoorbeeld grijs of roze. Meestal zijn het grote kristallen die je zelf nog moet malen. Bewerkt zout is wit en meestal al in hele fijne korrels gemalen. De witte kleur komt omdat het zout bewerkt en gebleekt wordt. Door dit bewerkingsproces verdwijnt niet alleen de kleur, maar ook alle gezonde essentiële mineralen en spoorelementen die je vindt in onbewerkt zout. Er blijft alleen nog natriumchloride over, en dat is nou juist de het ingrediënt waar het voedingscentrum het over heeft. Als je dus zout gebruikt, gebruik dan puur en onbewerkt zout. Dat bevat in verhouding minder natrium en meer gezonde mineralen en spoorelementen. Puur en onbewerkt zout bevat veel gezonde stoffen die je lichaam nodig heeft.
Natrium in zout gezond of ongezond
Zout bevat voor het grootste deel uit natrium. Natrium heeft een slechte reputatie. Dat is niet helemaal terecht, want het natrium is een essentieel mineraal, wat betekent dat we het nodig hebben. Sterker nog, we gaan dood als we het niet binnen krijgen. Dit zijn de belangrijkste functies van natrium:
- Het zorgt voor een normale vochtverdeling in het lichaam;
- Het is betrokken bij spiercontractie;
- Het is nodig voor het goed functioneren van het zenuwstelsel;
- Het heeft een functie bij de productie van maagzuur en speelt dus een rol bij een goede spijsvertering;
- Natrium is basisch en draagt daarmee bij aan een gezond zuur-base evenwicht in het lichaam. Door de manier waarop we eten zijn de meeste lichamen namelijk te zuur.
Het grootste probleem? In een Westers dieet met veel bewerkte voedingsmiddelen (waar heel veel bewerkt en gebleekt zout in zit) krijgen we veel teveel natrium binnen. Teveel natrium is ongezond en kan inderdaad bijdragen aan een hoge bloeddruk. Maar.. dat hoeft niet altijd. Het heeft namelijk vooral te maken met de verhouding tussen natrium en een ander mineraal in je lijf: kalium.
De verhouding zout en kalium
Als je teveel zout (natrium) binnen krijgt, zorgen je nieren ervoor dat dit wordt uitgescheiden. Simpel gezegd: je plast het uit. Maar samen met dat natrium verdwijnt ook kalium uit je lichaam, hierdoor kan je een kalium tekort krijgen. En juist een verstoorde verhouding tussen natrium en kalium is ongezond voor je lichaam. Dit zijn een paar belangrijke functies van kalium:
- Het zorgt voor een normaal hartritme;
- Het heeft een gunstig effect op de zenuwimpulsen;
- Het neutraliseert overtollig natrium;
- Het houdt de bloeddruk in balans;
- Het kan allergische verschijnselen verminderen;
- Het helpt bij een verhoogde bloedsuikerspiegel;
- Het is betrokken bij de energieproductie.
Kalium is dus een belangrijk mineraal. Het zit vooral in producten als vis, zeewier en alle groente, precies de producten die de meeste mensen veel te weinig eten! Een natrium-kaliumratio die uit balans is, draagt bij aan hypertensie (hoge bloeddruk). Daarom krijgen 90% van alle Westerse mensen van boven de 50 jaar te maken met een te hoge bloeddruk. Wist je dat dat bij niet-Westerse natuurvolkeren heel anders is? Maar 1% van hen krijgt last van een hoge bloeddruk. De reden? Zij krijgen door hun dieet heel veel kalium binnen en in verhouding maar weinig natrium. Hierdoor is de natrium-kaliumratio gezond.
Zout is niet ongezond
Het probleem werkt dus aan twee kanten: door ons dieet krijgen we teveel natrium (van bewerkt zout) én te weinig kalium binnen waardoor de verhouding tussen deze twee mineralen wordt verstoord. Zo kan het dus dat mensen die gezond en onbewerkt eten (en dus voldoende kalium binnen krijgen) geen last hebben van het gebruik van meer (onbewerkt) zout en andere mensen wèl. Let dus niet alleen op je zoutinname, maar zorg ervoor dat het zout dat je gebruikt onbewerkt is èn dat je voldoende kalium binnen krijgt. Eet je vooral onbewerkt? Dan krijg je sowieso al minder zout binnen, de grootste bronnen van zout zijn namelijk bewerkte en kant-en-klare maaltijden.
De reden dat teveel zout ongezond is, heeft dus te maken met de natrium-kalium verhouding in je lichaam. Een verstoorde natrium-kalium verhouding kan een hoge bloeddruk veroorzaken. Maar eet je gezond en onbewerkt en krijg je daarmee voldoende kalium binnen? Strooi dan gerust nog maar wat extra zout op je eitje! 😉
